Nadciśnienie tętnicze
Co to jest nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze to jedna z najczęstszych chorób układu sercowo-naczyniowego. Przez wiele lat może rozwijać się bez wyraźnych objawów, dlatego często pozostaje nierozpoznane. Nieleczone nadciśnienie zwiększa ryzyko poważnych powikłań, takich jak zawał serca, udar mózgu czy niewydolność serca.

Objawy nadciśnienia tętniczego
Nadciśnienie tętnicze często przebiega bezobjawowo, dlatego wiele osób przez długi czas nie jest świadomych choroby. U niektórych pacjentów mogą występować bóle głowy, kołatanie serca, nadmierna potliwość, nudności czy osłabienie. Objawy te są jednak niespecyficzne i nie stanowią podstawy do rozpoznania nadciśnienia.
Nieleczone nadciśnienie tętnicze może stopniowo prowadzić do uszkodzenia serca, nerek, mózgu, naczyń krwionośnych i narządu wzroku. Dlatego diagnostyka obejmuje nie tylko pomiar ciśnienia krwi, ale również ocenę ewentualnych powikłań narządowych.
Przyczyny nadciśnienia tętniczego
Ze względu na przyczynę wyróżnia się dwa główne rodzaje nadciśnienia tętniczego:
- Nadciśnienie pierwotne (samoistne) – najczęstsza postać choroby, której nie można przypisać jednej konkretnej przyczyny. Na jej rozwój wpływają m.in. predyspozycje genetyczne, wiek, nadwaga, dieta i styl życia.
- Nadciśnienie wtórne – rozwija się w wyniku innej choroby lub działania określonych leków i substancji. Może być związane z chorobami nerek, zaburzeniami hormonalnymi lub obturacyjnym bezdechem sennym. Leczenie przyczyny może pomóc w kontrolowaniu ciśnienia.
Nadciśnienie tętnicze oporne
Nadciśnienie oporne występuje, gdy ciśnienie pozostaje podwyższone pomimo stosowania trzech odpowiednio dobranych leków, w tym leku moczopędnego, w maksymalnych lub maksymalnie tolerowanych dawkach. Przed jego rozpoznaniem lekarz weryfikuje pomiary ciśnienia, regularność przyjmowania leków oraz możliwe przyczyny wtórne.
Nadciśnienie oporne może występować zarówno w postaci pierwotnej, jak i wtórnej.
Nadciśnienie tętnicze oporne bywa postrzegane jako schorzenie wyjątkowo trudne do leczenia. Nie oznacza to jednak, że skuteczna kontrola ciśnienia jest niemożliwa. W CardioMedicum w Krakowie do każdego pacjenta podchodzimy indywidualnie, wykorzystując doświadczenie naszych specjalistów oraz nowoczesne metody diagnostyki i leczenia. Dokładna analiza przyczyn nieskuteczności dotychczasowej terapii pozwala nam poszukiwać rozwiązań dostosowanych do potrzeb pacjenta i zwiększać szanse na uzyskanie lepszej kontroli ciśnienia tętniczego.
Nadciśnienie tętnicze – normy i stopnie
Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) z 2024 roku wyróżnia się trzy kategorie ciśnienia tętniczego, określane na podstawie pomiarów wykonywanych w gabinecie lekarskim.
- Ciśnienie niepodwyższone – poniżej 120/70 mmHg
Ciśnienie skurczowe wynosi mniej niż 120 mmHg, a rozkurczowe mniej niż 70 mmHg.
- Ciśnienie podwyższone – 120–139/70–89 mmHg
Do tej kategorii zalicza się ciśnienie skurczowe wynoszące 120–139 mmHg lub rozkurczowe 70–89 mmHg, pod warunkiem że wartości nie osiągają progu nadciśnienia.
- Nadciśnienie tętnicze – od 140/90 mmHg
Nadciśnienie rozpoznaje się przy utrzymującym się ciśnieniu skurczowym ≥140 mmHg i/lub rozkurczowym ≥90 mmHg. Wystarczy przekroczenie jednej z tych wartości, jednak rozpoznanie wymaga odpowiedniego potwierdzenia pomiarami.
Stopnie nadciśnienia tętniczego
W tradycyjnej klasyfikacji wyróżnia się:
- I stopień: ciśnienie skurczowe 140–159 mmHg i/lub rozkurczowe 90–99 mmHg.
- II stopień: ciśnienie skurczowe 160–179 mmHg i/lub rozkurczowe 100–109 mmHg.
- III stopień: ciśnienie skurczowe ≥180 mmHg i/lub rozkurczowe ≥110 mmHg.
Jeżeli wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego odpowiadają różnym stopniom, przyjmuje się wyższy stopień.
Bardzo wysokie wartości ciśnienia wymagają pilnej oceny medycznej. Jeśli towarzyszą im silny ból w klatce piersiowej, duszność lub nagłe objawy neurologiczne, należy wezwać pomoc pod numerem 112.
Diagnostyka nadciśnienia tętniczego w naszym centrum
W CardioMedicum w Krakowie oferujemy diagnostykę nadciśnienia tętniczego oraz ocenę jego wpływu na serce i układ krążenia. Zakres badań dobieramy indywidualnie, uwzględniając stan zdrowia pacjenta i wskazania medyczne.
W diagnostyce wykorzystujemy m.in.:
- EKG spoczynkowe – ocenia rytm serca i jego czynność elektryczną.
- Echo serca (echokardiografia, USG serca) – pozwala ocenić budowę i pracę serca oraz wykryć zmiany mogące wynikać z długotrwałego nadciśnienia.
- Holter ciśnieniowy (ABPM) – monitoruje ciśnienie tętnicze przez 24 godziny, również podczas snu. Pomaga potwierdzić nadciśnienie i ocenić skuteczność leczenia.
- Próba wysiłkowa (EKG wysiłkowe) – umożliwia ocenę reakcji serca i ciśnienia na wysiłek fizyczny. Wykonywana jest w określonych wskazaniach medycznych.
Leczenie nadciśnienia tętniczego
Leczenie nadciśnienia tętniczego opiera się na zmianie stylu życia oraz, w razie potrzeby, stosowaniu odpowiednio dobranych leków. Celem terapii jest skuteczna kontrola ciśnienia krwi i zmniejszenie ryzyka powikłań, takich jak zawał serca, udar mózgu czy niewydolność nerek.
Zmiana stylu życia przy nadciśnieniu
Podstawowe zalecenia obejmują:
- Zdrową dietę – bogatą w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste.
- Ograniczenie soli – zmniejszenie spożycia sodu pomaga obniżyć ciśnienie.
- Regularną aktywność fizyczną – dostosowaną do wieku i stanu zdrowia.
- Redukcję nadmiernej masy ciała – nawet umiarkowane zmniejszenie masy ciała może korzystnie wpływać na ciśnienie.
- Unikanie palenia tytoniu i ograniczenie alkoholu – pomaga zmniejszyć ryzyko sercowo-naczyniowe.
Jeśli zmiana stylu życia nie wystarcza lub ryzyko sercowo-naczyniowe jest wysokie, lekarz może zalecić leki na nadciśnienie tętnicze. Rodzaj i dawkowanie leków dobiera indywidualnie, uwzględniając wartości ciśnienia, wiek, choroby współistniejące i ryzyko powikłań.
Kontrola skuteczności leczenia
Skuteczność terapii ocenia się podczas regularnych wizyt kontrolnych oraz na podstawie pomiarów ciśnienia tętniczego w domu lub gabinecie lekarskim. W razie potrzeby lekarz może zlecić całodobowy Holter ciśnieniowy (ABPM), EKG lub echo serca.
Systematyczna kontrola ciśnienia i przestrzeganie zaleceń lekarskich pomagają utrzymać efekty leczenia oraz ograniczyć ryzyko powikłań.
Dlaczego warto monitorować nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze często rozwija się bez wyraźnych objawów, dlatego regularne pomiary ciśnienia są kluczowe dla jego wczesnego wykrycia. W CardioMedicum w Krakowie oferujemy diagnostykę nadciśnienia tętniczego, indywidualny dobór leczenia oraz monitorowanie jego skuteczności. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia kontrola ciśnienia pomagają zmniejszyć ryzyko poważnych powikłań, takich jak zawał serca, udar mózgu czy niewydolność serca.
Nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się przy utrzymujących się wartościach ciśnienia skurczowego ≥140 mmHg i/lub rozkurczowego ≥90 mmHg w pomiarach gabinetowych. Rozpoznanie zazwyczaj wymaga potwierdzenia kolejnymi pomiarami, najlepiej również poza gabinetem lekarskim.
Tak. Nadciśnienie często rozwija się bez wyraźnych dolegliwości. Brak bólu głowy, zawrotów czy innych objawów nie oznacza, że ciśnienie krwi jest prawidłowe. Dlatego tak ważne są regularne pomiary.
Przed pomiarem należy odpocząć przez 5 minut w pozycji siedzącej. Ramię powinno być podparte na wysokości serca, a stopy oparte na podłodze. Zaleca się wykonanie dwóch pomiarów w odstępie 1–2 minut i zapisanie wyników.
Podstawą są pomiary ciśnienia tętniczego, w tym pomiary domowe lub Holter ciśnieniowy (ABPM). Lekarz może również zlecić EKG, badania krwi i moczu, a w uzasadnionych przypadkach echo serca.
Nadciśnienie pierwotne jest zazwyczaj chorobą przewlekłą, którą można skutecznie kontrolować. Zmiana stylu życia i odpowiednio dobrane leki pomagają utrzymać prawidłowe wartości ciśnienia. W przypadku nadciśnienia wtórnego leczenie przyczyny może doprowadzić do jego ustąpienia.
Diagnostykę i leczenie nadciśnienia może prowadzić lekarz rodzinny, internista lub kardiolog. Konsultacja kardiologiczna jest szczególnie istotna przy trudnościach w kontrolowaniu ciśnienia, podejrzeniu powikłań lub współistniejących chorobach serca.
Umów się on-line