Umów się on-line
Badanie FT3
Wolna trójjodotyronina (FT3) to aktywna biologicznie postać hormonu tarczycy T3, która odpowiada m.in. za regulację metabolizmu, produkcję ciepła oraz prawidłowy wzrost i rozwój organizmu. Około 80% T3 powstaje w tkankach obwodowych z tyroksyny (T4), a pozostała część jest wytwarzana bezpośrednio przez tarczycę.
Badanie FT3 polega na oznaczeniu stężenia trójjodotyroniny niezwiązanej z białkami transportującymi we krwi. Jest wykorzystywane przede wszystkim w diagnostyce nadczynności tarczycy. Wynik należy oceniać łącznie z poziomem TSH i FT4, ponieważ samo oznaczenie FT3 nie wystarcza do rozpoznania zaburzeń czynności tarczycy.
Kto i kiedy powinien wykonać badanie?
Badanie FT3 wykonuje się najczęściej przy obniżonym stężeniu TSH, podejrzeniu nadczynności tarczycy lub w celu monitorowania jej leczenia.
Oznaczenie FT3 może być pomocne w przypadku:
- Choroby Gravesa-Basedowa – schorzenia autoimmunologicznego powodującego nadmierną produkcję hormonów tarczycy. Stężenie T3 może wzrastać bardziej niż T4, a jego oznaczenie pomaga ocenić aktywność choroby i odpowiedź na leczenie.
- Poporodowej nadczynności tarczycy – badanie może wspierać różnicowanie poporodowego zapalenia tarczycy i choroby Gravesa-Basedowa. W drugim przypadku częściej obserwuje się proporcjonalnie większy wzrost T3.
- Nadczynnego wola guzkowego – gdy jeden lub więcej guzków tarczycy produkuje nadmierną ilość hormonów.
- Nadczynności tarczycy wywołanej amiodaronem – lekiem stosowanym w leczeniu zaburzeń rytmu serca, który może wpływać na czynność tarczycy.
- Zespołu niskiej T3 (zespołu eutyreozy chorobowej) – zaburzenia występującego m.in. w przebiegu ciężkich chorób pozatarczycowych, niedożywienia lub podczas stosowania niektórych leków.
- Nieprawidłowego stężenia TSH – szczególnie gdy TSH jest obniżone, a lekarz potrzebuje dodatkowych informacji o poziomie hormonów tarczycy.
- Monitorowania leczenia nadczynności tarczycy – w celu oceny skuteczności zastosowanej terapii.
FT3 nie jest podstawowym badaniem służącym do rozpoznawania niedoczynności tarczycy. W jej diagnostyce największe znaczenie mają oznaczenia TSH i FT4.
normy
Zakres wartości referencyjnych FT3 zależy od metody oznaczenia i laboratorium wykonującego badanie. Dlatego wynik należy porównywać z normami podanymi na wydruku laboratoryjnym.
Interpretacja FT3 wymaga uwzględnienia stężenia TSH i FT4, objawów pacjenta, przyjmowanych leków oraz chorób współistniejących. Wynik wykraczający poza zakres referencyjny nie zawsze oznacza chorobę tarczycy.
Co oznacza podwyższony poziom FT3?
Zwiększone stężenie FT3 może wskazywać na:
- Nadczynność tarczycy – nadmierne wytwarzanie hormonów tarczycowych, prowadzące do przyspieszenia metabolizmu.
- Tyreotoksykozę – stan związany z nadmiarem hormonów tarczycy we krwi i ich działaniem na organizm.
- Chorobę Gravesa-Basedowa – autoimmunologiczną przyczynę nadczynności tarczycy.
- Nadczynne wole guzkowe – zwiększone wydzielanie hormonów przez autonomicznie funkcjonujące guzki tarczycy.
- Nadczynność tarczycy wywołaną amiodaronem – zaburzenie czynności tarczycy związane ze stosowaniem tego leku.
Podwyższone FT3 w połączeniu z obniżonym TSH może wskazywać na nadczynność tarczycy. W niektórych przypadkach poziom FT4 pozostaje prawidłowy, a podwyższeniu ulega jedynie T3.
Co oznacza obniżony poziom FT3?
Zmniejszone stężenie FT3 może występować w przebiegu:
- Niedoczynności tarczycy – niedoboru hormonów tarczycowych. Poziom FT3 może jednak pozostawać prawidłowy nawet w zaawansowanej niedoczynności, dlatego badanie ma ograniczoną wartość w jej rozpoznawaniu.
- Zespołu niskiej T3 (zespołu eutyreozy chorobowej) – występującego podczas ciężkich chorób, długotrwałego głodzenia, niedożywienia lub stosowania określonych leków, np. glikokortykosteroidów.
W zespole niskiej T3 poziom TSH może być prawidłowy lub obniżony, a stężenie odwrotnej trójjodotyroniny (rT3) bywa podwyższone. Oznaczanie rT3 nie jest jednak rutynowo zalecane.
Obniżony wynik FT3 nie zawsze świadczy o chorobie tarczycy i wymaga oceny w kontekście pozostałych badań oraz stanu zdrowia pacjenta.
Badanie FT3 wykonuje się z próbki krwi żylnej. Nie wymaga ono pozostawania na czczo, chyba że jednocześnie zlecono inne badania wymagające takiego przygotowania.
Krew najczęściej pobiera się rano. Podczas regularnej kontroli hormonów tarczycy warto wykonywać badania o podobnej porze i w tym samym laboratorium.
Przed badaniem należy pamiętać o kilku zasadach:
- Leki hormonalne – osoby przyjmujące lewotyroksynę (np. Euthyrox, Letrox) powinny ustalić z lekarzem porę przyjęcia leku. W badaniach kontrolnych często zaleca się pobranie krwi przed poranną dawką.
- Pozostałe leki i suplementy – należy poinformować lekarza o wszystkich stosowanych preparatach, ponieważ część z nich może wpływać na wynik.
- Biotyna – suplementy zawierające wysokie dawki biotyny mogą zaburzać wyniki badań tarczycy. Przed pobraniem krwi należy ustalić z lekarzem lub laboratorium, czy konieczne jest czasowe odstawienie suplementu.
Nie należy samodzielnie przerywać leczenia ani zmieniać dawkowania leków.
Na stężenie FT3 oraz wiarygodność wyniku badania mogą wpływać:
- Leki – m.in. beta-adrenolityki, glikokortykosteroidy, amiodaron, fenytoina i salicylany, które mogą zmieniać metabolizm hormonów tarczycy lub wpływać na ich oznaczenia.
- Ciąża – zmiany hormonalne i stężenia białek transportujących mogą wpływać na interpretację wyników badań tarczycy.
- Ostre i przewlekłe choroby – ciężkie infekcje, stany zapalne, urazy oraz niewydolność nerek lub wątroby mogą powodować obniżenie stężenia T3.
- Długotrwałe głodzenie i restrykcyjne diety – niedostateczna podaż energii może ograniczać przekształcanie T4 do T3.
- Suplementy diety – nadmiar jodu może zaburzać czynność tarczycy, natomiast wysokie dawki biotyny mogą powodować fałszywe wyniki niektórych badań laboratoryjnych.
W przypadku nieprawidłowego wyniku FT3 lekarz może zalecić dodatkowe badania lub ponowne oznaczenie hormonów tarczycy.
Cennik
Cena badania wraz z otrzymaniem wyniku po 15 minutach to 109 zł
Badanie FT3 Kraków