Badanie FT4

Badanie FT4 to oznaczenie stężenia wolnej tyroksyny we krwi, wykorzystywane w diagnostyce i monitorowaniu chorób tarczycy. Pomaga ocenić jej czynność, szczególnie w przypadku nieprawidłowego wyniku TSH lub podejrzenia niedoczynności i nadczynności tarczycy.

Wolna tyroksyna (FT4) to niezwiązana z białkami transportującymi frakcja hormonu T4, wytwarzanego przez tarczycę. Hormony tarczycy regulują m.in. metabolizm, temperaturę ciała oraz pracę układu sercowo-naczyniowego i nerwowego.

Oznaczenie FT4 wykonuje się przede wszystkim w przypadku nieprawidłowego stężenia TSH, podejrzenia zaburzeń pracy tarczycy oraz w wybranych sytuacjach podczas monitorowania leczenia.

Objawy mogące wskazywać na niedoczynność tarczycy:

• Przewlekłe zmęczenie i senność.

• Przyrost masy ciała.

• Sucha skóra i wypadanie włosów.

• Zaparcia.

• Nadmierna wrażliwość na zimno.

• Spowolnienie i trudności z koncentracją.

Objawy mogące wskazywać na nadczynność tarczycy:

• Niezamierzona utrata masy ciała.

• Przyspieszone bicie serca i kołatania.

• Drżenie rąk.

• Nadmierna potliwość.

• Drażliwość i zaburzenia snu.

• Nietolerancja wysokich temperatur.

Badanie FT4 może być również zlecane u osób z chorobami przysadki mózgowej, po operacji tarczycy oraz w trakcie leczenia hormonalnego lub tyreostatycznego.

Zakres referencyjny FT4 zależy od metody laboratoryjnej, wieku pacjenta oraz niektórych stanów fizjologicznych, w tym ciąży.

W wielu laboratoriach zakres dla dorosłych wynosi orientacyjnie 12–22 pmol/l, jednak wartości te nie są uniwersalne. Wynik należy zawsze porównać z normami podanymi przez laboratorium wykonujące oznaczenie.

Do prawidłowej interpretacji FT4 niezbędne jest uwzględnienie stężenia TSH, objawów i historii choroby pacjenta.

Zwiększone stężenie wolnej tyroksyny może wskazywać na nadmiar hormonów tarczycy w organizmie.

Możliwe przyczyny obejmują:

• Chorobę Gravesa-Basedowa – autoimmunologiczną chorobę prowadzącą do nadczynności tarczycy.
• Nadczynne wole guzkowe – nadmierne wydzielanie hormonów przez guzki tarczycy.
• Zapalenie tarczycy – przejściowe uwalnianie hormonów z uszkodzonych komórek gruczołu.
• Nadmierną dawkę lewotyroksyny – stosowanej w leczeniu niedoczynności tarczycy.
• Rzadkie zaburzenia przysadki mózgowej – mogące powodować nieprawidłowo wysokie stężenie FT4.

Podwyższone FT4 z obniżonym TSH najczęściej przemawia za jawną nadczynnością tarczycy. Wyniki odbiegające od tego schematu wymagają dodatkowej oceny.

Zmniejszone stężenie FT4 może świadczyć o niedoborze hormonów tarczycy.

Do możliwych przyczyn należą:

• Choroba Hashimoto – przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, które może prowadzić do jej niedoczynności.
• Stan po usunięciu tarczycy – wymagający odpowiedniej substytucji hormonalnej.
• Niedobór hormonów przysadki – powodujący niedostateczną stymulację tarczycy.
• Ciężkie choroby ogólnoustrojowe – mogące przejściowo zaburzać wyniki badań hormonalnych.

Niskie FT4 z podwyższonym TSH zwykle wskazuje na pierwotną niedoczynność tarczycy. Natomiast obniżone FT4 przy niskim lub nieadekwatnie prawidłowym TSH może sugerować niedoczynność ośrodkową.

• Lewotyroksyna (np. Euthyrox, Letrox) – przy porannym dawkowaniu najlepiej pobrać krew przed przyjęciem leku, a tabletkę zażyć po badaniu, zgodnie z zaleceniem lekarza.
• Inne leki i suplementy – należy poinformować lekarza o wszystkich stosowanych preparatach.
• Biotyna – suplementy zawierające wysokie dawki biotyny mogą zafałszowywać wyniki badań tarczycy.

Nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawkowania leków przed badaniem.

Na stężenie wolnej tyroksyny i wiarygodność jej oznaczenia mogą wpływać przyjmowane leki, suplementy, ciąża, ciężkie choroby ogólnoustrojowe oraz czas pobrania krwi względem dawki lewotyroksyny.

Szczególne znaczenie mają preparaty zawierające biotynę, leki wpływające na czynność tarczycy (np. amiodaron), a także niektóre leki zmieniające wiązanie hormonów z białkami lub zakłócające pomiar laboratoryjny.

Wynik FT4 powinien być oceniany łącznie z TSH i stanem klinicznym pacjenta.

Cena badania wraz z otrzymaniem wyniku po 15 minutach to 109 zł.

Zadbaj o swoje zdrowie kompleksowo! Sprawdź, jakie inne badania oferujemy w Cardio Medicum.