Ferrytyna

Badanie ferrytyny pozwala ocenić zapasy żelaza w organizmie. Jest wykorzystywane w diagnostyce niedoboru żelaza, niedokrwistości oraz stanów związanych z jego nadmiernym gromadzeniem. Pomaga również monitorować skuteczność leczenia i suplementacji żelazem.

Ferrytyna to białko odpowiedzialne za magazynowanie żelaza, występujące głównie w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Żelazo jest niezbędne m.in. do produkcji hemoglobiny, która transportuje tlen we krwi.

Stężenie ferrytyny pomaga ocenić zapasy żelaza, jednak może również wzrastać w przebiegu infekcji i stanów zapalnych. Z tego powodu wynik należy interpretować w połączeniu z objawami i innymi badaniami.

Badanie ferrytyny wykonuje się przede wszystkim przy podejrzeniu niedoboru żelaza, w diagnostyce niedokrwistości oraz podczas monitorowania leczenia preparatami żelaza. Jest także pomocne w rozpoznawaniu stanów związanych z nadmiernym gromadzeniem tego pierwiastka, np. hemochromatozy.

Oznaczenie może być szczególnie przydatne u kobiet z obfitymi miesiączkami, kobiet w ciąży, krwiodawców oraz osób z przewlekłymi chorobami zapalnymi lub zaburzeniami wchłaniania.

Objawy mogące sugerować niedobór żelaza:

• Przewlekłe zmęczenie i osłabienie.
• Bladość skóry.
• Zawroty i bóle głowy.
• Duszność podczas wysiłku.
• Kołatanie serca.
• Pogorszenie tolerancji wysiłku.

Objawy te mogą występować również w innych chorobach, dlatego nie stanowią samodzielnej podstawy rozpoznania niedoboru żelaza.

Wartości referencyjne ferrytyny zależą od laboratorium, metody oznaczenia, wieku i płci pacjenta. Wynik należy zawsze porównać z zakresem podanym na wydruku laboratoryjnym.

W diagnostyce niedoboru żelaza u dorosłych bez towarzyszącego stanu zapalnego przyjmuje się orientacyjnie:

• Poniżej 15 µg/l – wskazuje na wyczerpanie zapasów żelaza.
• 15–30 µg/l – zwykle świadczy o zmniejszonych zapasach żelaza.
• Powyżej 30 µg/l – nie wyklucza niedoboru żelaza, szczególnie w przebiegu chorób zapalnych.

Podczas infekcji lub przewlekłego stanu zapalnego ferrytyna może być podwyższona niezależnie od rzeczywistych zapasów żelaza. W takich sytuacjach lekarz może zlecić dodatkowo morfologię krwi, CRP i wysycenie transferryny żelazem (TSAT).

Obniżone stężenie ferrytyny najczęściej świadczy o zmniejszonych zapasach żelaza. Niedobór może pojawić się jeszcze przed rozwojem niedokrwistości, gdy stężenie hemoglobiny pozostaje prawidłowe.

Najczęstsze przyczyny niskiej ferrytyny to:

• Obfite miesiączki i przewlekła utrata krwi.
• Krwawienia z przewodu pokarmowego.
• Niedostateczna podaż żelaza w diecie.
• Zaburzenia wchłaniania, np. celiakia.
• Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo podczas ciąży.
• Częste oddawanie krwi.

Jak podnieść poziom ferrytyny?

Postępowanie zależy od przyczyny niedoboru. Może obejmować zmianę sposobu odżywiania, stosowanie preparatów żelaza oraz leczenie chorób powodujących jego utratę lub zaburzone wchłanianie.

W diecie warto uwzględniać produkty zawierające żelazo oraz źródła witaminy C, która zwiększa wchłanianie żelaza niehemowego, obecnego w produktach roślinnych.

Przed rozpoczęciem suplementacji należy ustalić przyczynę niedoboru i odpowiednie postępowanie z lekarzem.

Podwyższony poziom ferrytyny nie zawsze oznacza nadmiar żelaza. Ferrytyna jest białkiem ostrej fazy, dlatego jej stężenie może wzrastać w odpowiedzi na stan zapalny lub uszkodzenie tkanek.

Możliwe przyczyny wysokiej ferrytyny obejmują:

• Infekcje i przewlekłe stany zapalne.
• Choroby wątroby.
• Otyłość i zaburzenia metaboliczne.
• Nadmierne spożywanie alkoholu.
• Choroby autoimmunologiczne.
• Hemochromatozę, prowadzącą do gromadzenia nadmiernych ilości żelaza.
• Wielokrotne przetoczenia krwi.

W diagnostyce podwyższonej ferrytyny istotne jest m.in. oznaczenie wysycenia transferryny żelazem (TSAT), które pomaga ocenić, czy występuje podejrzenie przeciążenia żelazem.

Jak obniżyć poziom ferrytyny?

Sposób postępowania zależy od przyczyny nieprawidłowego wyniku. Jeśli podwyższona ferrytyna jest związana ze stanem zapalnym lub chorobą wątroby, leczenie koncentruje się na chorobie podstawowej.

W przypadku potwierdzonej hemochromatozy jedną z podstawowych metod leczenia są regularne upusty krwi, prowadzone pod kontrolą specjalisty.

Badanie ferrytyny polega na pobraniu próbki krwi żylnej i zazwyczaj nie wymaga specjalnego przygotowania.

Samo oznaczenie ferrytyny nie zawsze wymaga pozostawania na czczo. Niektóre laboratoria zalecają jednak kilkugodzinną przerwę od posiłku, szczególnie gdy jednocześnie wykonywane są inne badania gospodarki żelazowej.

Przed pobraniem należy sprawdzić zalecenia laboratorium oraz poinformować lekarza o stosowanych preparatach żelaza, chorobach przewlekłych i niedawno przebytych infekcjach.

Na stężenie ferrytyny mogą wpływać infekcje, przewlekłe stany zapalne, choroby wątroby, otyłość, spożywanie alkoholu oraz stosowanie preparatów żelaza. Znaczenie mają również ciąża i wielokrotne przetoczenia krwi.

Stan zapalny może podwyższać poziom ferrytyny, maskując niedobór żelaza. Dlatego wynik należy oceniać w odniesieniu do ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz pozostałych badań laboratoryjnych.

Cena badania wraz z otrzymaniem wyniku po 15 minutach to 119 zł.

Zadbaj o swoje zdrowie kompleksowo! Sprawdź, jakie inne badania oferujemy w Cardio Medicum.